Natuur

Erfgenamen van de aarde

Ik heb net het boek Erfgenamen van de aarde gelezen door eco-optimist  Chris D. Thomas. Interessante en opbeurende lectuur in deze donkere tijden van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies. Zijn bewering is dat de mens netto niet voor een verlies, maar voor soortenwinst zorgt.

Soortenwinst

Thomas ontkent zeker niet de afname en het uitsterven van vele dier- en plantensoorten door menselijk ingrijpen: habitatverlies, jacht, klimaatverandering. Hij beweert echter dat er door soortenverplaatsing en vervolgens kruisen en evolutie minstens zoveel  soorten bij zullen komen en ook al gekomen zijn.

Dit is een hoopvolle boodschap. De mens creëert door zijn verplaatslust mogelijkheden voor soorten om op kansrijke plekken te komen waar ze anders niet zouden komen. Opportunistisch als ze zijn doen ze het daar dan prima. Dit positieve aspect van menselijke invloed wordt vaak over het hoofd gezien.

Baselinebeheer

Het wordt interessant als de mens vervolgens naar de natuur kijkt en die gaat beheren (een typisch menselijke bezigheid). Klassiek, en volgens Thomas een denkfout, is om dan de situatie nu of op een bepaald recent punt in het verleden als basislijn of referentie te nemen en er dan naar te streven die situatie te behouden of hercreëren.

Dit is zogenaamd baselinebeheer en misplaatste nostalgie omdat dat punt in de tijd volkomen arbitrair is. Verandering is van alle tijden en de soortensamenstelling is ook voortdurend in beweging. Waarom dan bijvoorbeeld de grutto behouden, een soort die puur op onze kruidenrijke weilanden afkwam: een typisch cultuurlandschap en dus vroeger geheel afwezig.

Wat je in dit soort denken over natuurbeheer ook vaak ziet is de aversie tegen zogenaamde exoten:  nieuwkomers op eigen beweging of door menselijke hand. Deze worden vaak met hand en tand bestreden, terwijl zogenaamd inheems soorten duizend jaar geleden ook exoten waren. Het is te vergelijken met de xenofobe houding tegenover immigranten, terwijl onze voorouders ook ooit naar dit gebied zijn getrokken.

Noachstrategie

Wat Thomas voorstelt als strategie bij natuurbeheer is wat ik maar de Noachstrategie noem: probeer verliezen wel te beperken, maar accepteer onvermijdelijke veranderingen. Omarm “vreemde” soorten en streef naar soortenrijkdom omwille van flexibiliteit. Door zoveel mogelijk opties in de genenpool te hebben zullen er altijd winners naar boven kunnen drijven.

Een ander inzicht bij natuurbeheer is dat we onszelf, de mens, en ons gedrag niet zo krampachtig als onnatuurlijk moeten wegzetten. Wij zijn onlosmakelijke onderdeel van de natuur en product van evolutie. We horen erbij en moeten de natuur dus niet op afstand zetten (in reservaten bijvoorbeeld).

Een optimistische kijk dus op onze planeet, maar geenszins door een roze bril. Een aanrader dit boek voor eenieder die begaan is met de natuur, maar soms een beetje moedeloos wordt van alle doemverhalen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *